സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകളിലൂടെയോ വീട്ടുസാധനങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന കടകളിലൂടെയോ നടക്കുമ്പോൾ ബിസ്‌ക്കറ്റ്, ബ്രെഡ്, സ്‌നാക്ക്‌സ് എന്നിവയുടെ പാക്കറ്റുകളിൽ വലിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്ന ചില വാക്കുകൾ നമ്മുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാറുണ്ട്. "100% Whole Wheat", "Real Wheat", "High Fibre", "Zero Maida" എന്നിങ്ങനെയുള്ള പരസ്യവാചകങ്ങളാണ് ഇവയിൽ പ്രധാനം. ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണശീലം പിന്തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരാളും പാക്കറ്റിന്റെ മുൻവശത്തെ ഇത്തരം ആകർഷകമായ പരസ്യവാചകങ്ങൾ കണ്ട് അത് കണ്ണടച്ച് വിശ്വസിച്ച് കാർട്ടിലേക്ക് ഇടാറാണ് പതിവ്. എന്നാൽ, മുൻവശത്ത് 'Whole Wheat' എന്ന് വലിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ അച്ചടിച്ചുവന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ആ ഉൽപ്പന്നത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത് പൂർണ്ണമായും ഗോതമ്പാണെന്ന് കരുതാനാകുമോ? ഇത്തരത്തിലുള്ള ലേബലുകൾ നൽകുമ്പോൾ ഉൽപ്പന്ന നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളും, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ആ പാക്കറ്റിനകത്ത് അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ചേരുവകളും തമ്മിൽ വലിയ അന്തരം ഉണ്ടാകാറുണ്ട് എന്നത് പലപ്പോഴും സാധാരണക്കാരായ ഉപഭോക്താക്കളുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടാതെ പോകാറാണ് പതിവ്.
അടുത്തിടെ ഇന്ത്യയിലെ സെൻട്രൽ കൺസ്യൂമർ പ്രൊട്ടക്ഷൻ അതോറിറ്റി (CCPA) ഒരു പ്രമുഖ ബിസ്‌ക്കറ്റ് ഉൽപ്പന്നത്തിനെതിരെ സ്വീകരിച്ച നടപടി ഓരോ ഉപഭോക്താവും അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. പാക്കറ്റിന്റെ മുൻവശത്ത് 'Whole Wheat' എന്ന് വൻപ്രാധാന്യത്തോടെ പരസ്യം ചെയ്ത ബിസ്‌ക്കറ്റിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ 19.5% മാത്രം ഗോതമ്പും, 52% മൈദയുമാണ് അടങ്ങിയിരുന്നത്. പാക്കറ്റിന്റെ പുറകുവശത്ത് ചെറിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ ഇത് കൊടുത്തിട്ടുണ്ടെന്ന് കമ്പനി വാദിച്ചെങ്കിലും, ഉപഭോക്താക്കളെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള മുൻവശത്തെ അച്ചടി ഒഴിവാക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നാണ് അതോറിറ്റി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചത്. ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ വിപണിയിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടതല്ലെന്നും, മിക്ക ലഘുഭക്ഷണ നിർമ്മാതാക്കളും സമാനമായ വിപണന തന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ഈ ഉത്തരവിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. വിപണിയിലെ മത്സരം വർദ്ധിച്ചുവരുമ്പോൾ തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് ഉപഭോക്താക്കളെ പെട്ടെന്ന് ആകർഷിക്കാൻ കമ്പനികൾ ഇത്തരം മാർഗ്ഗങ്ങൾ നിരന്തരം സ്വീകരിക്കാറുണ്ട്.
മൈദ കഴിക്കുന്നത് നിയമവിരുദ്ധമോ അല്ലെങ്കിൽ അപകടകരമോ ആണ് എന്നതല്ല ഇവിടുത്തെ വിഷയം. മറിച്ച്, നമ്മൾ പണം കൊടുത്തു വാങ്ങുന്ന ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ചേരുവകളും പുറത്ത് കാണിക്കുന്ന പരസ്യവും തമ്മിലുള്ള വലിയ അന്തരം നമ്മളെ എങ്ങനെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ് പ്രധാന വിഷയം. നാം കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഓരോ ഘടകത്തെക്കുറിച്ചും കൃത്യമായ ധാരണയുണ്ടാകുക എന്നത് വ്യക്തിപരമായ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണത്തിൽ ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ്. ഒരു പാക്കറ്റ് ഭക്ഷണം വാങ്ങുമ്പോൾ മുൻവശത്തെ വൻകിട പരസ്യങ്ങൾക്ക് അപ്പുറം പുറകുവശത്തെ 'ന്യൂട്രീഷ്യൻ ലേബൽ' നോക്കി സത്യം തിരിച്ചറിയാൻ ഉപഭോക്താക്കൾ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ട ചില കാര്യങ്ങളുണ്ട്.
പാക്കറ്റ് തിരിച്ചുപിടിക്കുന്ന ശീലം
ഭക്ഷണ സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുമ്പോൾ ആദ്യമായി വളർത്തിയെടുക്കേണ്ട ശീലം പാക്കറ്റിന്റെ മുൻവശത്ത് നിന്ന് ശ്രദ്ധ തിരിച്ച് അതിന്റെ പുറകുവശത്തേക്ക് നോക്കുക എന്നതാണ്. പാക്കറ്റിന്റെ മുൻവശം എന്നത് കമ്പനികളുടെ മാർക്കറ്റിംഗ് വിഭാഗം തയ്യാറാക്കുന്ന ഒന്നാണ്. അവിടുത്തെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം വിൽപ്പന കൂട്ടുക എന്നത് മാത്രമാണ്. അതിനാൽ ഉപഭോക്താക്കളുടെ മാനസികാവസ്ഥയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന വാക്കുകളും വർണ്ണാഭമായ ചിത്രങ്ങളും മാത്രമായിരിക്കും പാക്കറ്റിന്റെ മുൻവശത്ത് ഇടംപിടിക്കുന്നത്. എന്നാൽ പാക്കറ്റിന്റെ പുറകുവശത്ത് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്ന വിവരങ്ങൾ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ വകുപ്പുകളുടെ നിയമപ്രകാരം നൽകേണ്ട കൃത്യമായ കണകുകളാണ്. അതിനാൽ ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിവരങ്ങൾക്ക് പുറകുവശം മാത്രം ആശ്രയിക്കുക.
ഭക്ഷണ പാക്കറ്റുകളുടെ പുറകിൽ നൽകിയിരിക്കുന്ന ചേരുവകളുടെ ലിസ്റ്റിന് ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ട്. അതിൽ ചേർത്തിരിക്കുന്ന സാധനങ്ങൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന അളവിലാണ് ആദ്യമായി നൽകുന്നത്. ഒരു 'Whole Wheat Biscuit' എന്ന് പരസ്യം ചെയ്യുന്ന പാക്കറ്റിന്റെ ചേരുവകളുടെ ലിസ്റ്റിൽ ഒന്നാമതായി കിടക്കുന്നത് റിഫൈൻഡ് വീറ്റ് ഫ്ലോർ അഥവാ മൈദയാണെങ്കിൽ, ആ ബിസ്‌ക്കറ്റിൽ പ്രധാനമായും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത് മൈദ തന്നെയാണ്, ഗോതമ്പല്ല. ലേബലിൽ ചേരുവകളുടെ സ്ഥാനം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത് അവയുടെ ഭാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. ഉൽപ്പന്നത്തിൽ ഏത് ചേരുവയാണോ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അളവിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ളത്, അതാണ് ആ പട്ടികയിൽ ആദ്യ വരിയിൽ ഇടംപിടിക്കുന്നത്. ഈ നിയമം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെ പരസ്യങ്ങളുടെ പൊള്ളത്തരം എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കും.
നല്ല ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഓരോ ചേരുവയും എത്ര ശതമാനം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു എന്ന് കൃത്യമായി ചേരുവകൾക്ക് തൊട്ടടുത്ത് ബ്രാക്കറ്റിൽ നൽകിയിരിക്കും. ഉൽപ്പന്നത്തിൽ ഗോതമ്പ് പത്ത് ശതമാനവും മൈദ അറുപ ശതമാനവുമാണ് കാണുന്നതെങ്കിൽ, അതിന്റെ മുൻവശത്തെ ഗോതമ്പ് പരസ്യങ്ങൾ കേവലം കച്ചവട തന്ത്രം മാത്രമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയാം. പല നിർമ്മാതാക്കളും ആരോഗ്യകരമായ ഒരു ഘടകം ചെറിയ അളവിൽ ചേർത്തുവെച്ചുകൊണ്ട്, അതിന്റെ പേരിൽ ഉൽപ്പന്നം മുഴുവൻ ആരോഗ്യകരമാണെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കാൻ ശ്രമിക്കാറുണ്ട്. ഈ രീതി ഉപഭോക്താക്കളെ ബോധപൂർവ്വം തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ്.
ഡിസ്‌ക്ലെയിമറുകളും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന മധുരവും
മിക്ക പ്രമുഖ ബ്രാൻഡുകളും പാക്കറ്റിന്റെ മുൻവശത്ത് ഗോതമ്പ് എന്ന് വലിയ ഫോണ്ടിൽ അച്ചടിക്കുകയും, തൊട്ടടുത്ത് ഒരു ചെറിയ നക്ഷത്ര ചിഹ്നമിട്ട് പാക്കറ്റിന്റെ താഴെയായി കടലമാവും മൈദയും കലർന്നത് എന്നോ ചേരുവകൾക്ക് പുറകുവശം കാണുക എന്നോ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വായിക്കാൻ കഴിയാത്ത അത്ര ചെറിയ അക്ഷരങ്ങളിൽ കൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരം തന്ത്രങ്ങളിൽ വീഴാതിരിക്കാൻ ഡിസ്‌ക്ലെയിമറുകൾ കൃത്യമായി വായിക്കുക. നിയമപരമായി ചെറിയ വരികളിൽ കാര്യം എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഉപഭോക്താവ് കാണുന്ന പ്രധാന കാഴ്ചയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തെറ്റിദ്ധാരണകൾ ആരോഗ്യകരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ ബാധിക്കും. ദൃശ്യപരമായി നൽകുന്ന അത്തരം തെറ്റായ സൂചനകൾ മനുഷ്യന്റെ ഉപബോധമനസിനെ പെട്ടെന്ന് സ്വാധീനിക്കുകയും, പുറകുവശത്തെ ചെറിയ അക്ഷരങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാൻ ആളുകൾ മെനക്കെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഗോതമ്പിന്റെ കാര്യത്തിൽ മാത്രമല്ല ഇത്തരം തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കലുകൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. പഞ്ചസാര ചേർത്തിട്ടില്ലെന്നോ ആരോഗ്യകരമാണെന്നോ പറയുന്ന പാക്കറ്റുകളിൽ പഞ്ചസാരയ്ക്ക് പകരം മറ്റു പല പേരുകളിലാണ് ചേരുവകൾ നൽകുന്നത്. ഇൻവേർട്ട് ഷുഗർ, ലിക്വിഡ് ഗ്ലൂക്കോസ്, മാൾട്ടോഡെക്‌സ്ട്രിൻ, ഹൈ ഫ്രക്ടോസ് കോൺ സിറപ്പ്, റൈസ് സിറപ്പ്, ഡേറ്റ് സിറപ്പ് എന്നിവയാണ് ഇത്തരം പേരുകൾ. പേരുകൾ എന്തുതന്നെയായാലും ചേരുവകളിൽ ഇവ ആദ്യ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളിൽ വരുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ആ ഭക്ഷണത്തിൽ ഉയർന്ന അളവിൽ മധുരം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. പഞ്ചസാരയ്ക്ക് പകരമുള്ള ഇത്തരം മധുര പദാർത്ഥങ്ങളും ശരീരത്തിൽ കലോറി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും മറ്റ് ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്കും കാരണമാകാറുണ്ട്.
വലിയ വാചകങ്ങൾ കണ്ടാൽ സംശയിക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാനം. റിയൽ, നാച്ചുറൽ, നൂറുശതമാനം പ്യൂർ, ഹോൾ ഗ്രെയ്ൻ തുടങ്ങിയ വാക്കുകൾ പാക്കറ്റിന് മുന്നിൽ കണ്ടാൽ ഉടൻ തന്നെ പാക്കറ്റ് തിരിച്ച് ചേരുവകൾ പരിശോധിക്കുക. ഒരു പാക്കറ്റിലെ ആദ്യത്തെ മൂന്ന് ചേരുവകളാണ് ആ ഭക്ഷണത്തിന്റെ എഴുപത് മുതൽ എൺപത് ശതമാനം ഭാഗവും കൈയ്യടക്കി വെച്ചിരിക്കുന്നത്. അവയിൽ ആവശ്യമുള്ളതും ആരോഗ്യകരമായതുമായ സാധനങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തുക. ഈ മുൻകരുതൽ പാലിക്കുന്നത് വഴി വിപണിയിൽ കിട്ടുന്ന അനാരോഗ്യകരമായ ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു പരിധി വരെ അകലം പാലിക്കാൻ സാധിക്കും.
യഥാർത്ഥ ഗോതമ്പ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നാരുള്ള ഘടകങ്ങൾ ഉയർന്ന അളവിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും. പാക്കറ്റിന് പുറകിലെ ന്യൂട്രീഷ്യൻ ടേബിളിൽ നൂറു ഗ്രാമിൽ എത്ര ഗ്രാം ഫൈബർ ഉണ്ടെന്ന് നോക്കുക. ഫൈബർ രണ്ടോ മൂന്നോ ഗ്രാമിൽ താഴെയാണെങ്കിൽ അതിൽ ശുദ്ധമായ ഗോതമ്പിന്റെ അളവ് വളരെ കുറവായിരിക്കാം. കടകളിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം പാക്കറ്റുകളിൽ വാങ്ങുമ്പോൾ വെറുമൊരു കാഴ്ചക്കാരനാകാതെ, പാക്കറ്റിന്റെ പുറകിലെ ചേരുവകൾ വായിച്ചറിയുന്ന ഒരു ജാഗ്രതയുള്ള ഉപഭോക്താവാകാൻ ഓരോരുത്തരും ശ്രദ്ധിക്കുക. വിപണിയിലെ ഈ മാറ്റങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് വഴി സ്വന്തം ആരോഗ്യത്തോടൊപ്പം കുടുംബത്തിന്റെ ആരോഗ്യവും സുരക്ഷിതമാക്കാൻ സാധിക്കും.
Story Summary
An editorial article discussing how misleading front-of-pack food labels like whole wheat claims on biscuits can hide high levels of refined flour and sugar, advising consumers to check ingredient lists and nutrition labels carefully based on recent regulatory actions in India.
Keywords
whole wheat, biscuits, food labels, maida, consumer protection, FSSAI, nutrition facts, package claims
